home  •  logica  •  werkboek  •  diensten  •  infobronnen 

Kringlopen (CLD's)

Mensen zijn geneigd om lineair te denken, terwijl in de praktijk meestal sprake is van circulaire verbanden. Daarbij zijn er vaak meerdere oorzaken voor een gevolg en meerder gevolgen bij een oorzaak. Door het maken van kringloopdiagrammen (of Causal Loop Diagrams) kunnen circulaire redeneringen in beeld gebracht worden. Hieronder staat een voorbeeld van een kringloopdiagram uit een sociaal systeem.

De methodiek van het maken van een kringloopdiagram kan voor elke situatie waarin een redenering gewenst is worden gebruikt. Denk aan: schrijven van een artikel, analyse van een probleem, opbouwen van een gemeenschappelijke visie, zoeken naar scenario's, keuze van een strategie.

Group Model Building

Het opstellen van een kringloopdiagram kan ook samen met een groep gedaan worden. Gezamenlijk worden de factoren bepaald die van invloed zijn op een situatie of probleem. Vervolgens wordt een model gemaakt van de samenhang van die factoren, waarbij getracht wordt om versterkende of dempende kringlopen vast te stellen.      download Leidraad voor Group Model Building

 

Scenario's en strategische conversatie

Doel is inzicht krijgen in de driving forces van de organisatie en van de omgeving. Door het doortrekken van twee driving forces naar de toekomst ontstaan vier scenario's als mogelijk toekomstbeeld. De scenario's hebben geen voorspellende waarde, het gaat meer om het tijdig kunnen herkennen van ontwikkelingen. Er wordt "geheugen voor de toekomst" opgebouwd. De driving forces worden in beeld gebracht met behulp van CLD's.

De methodiek wordt beschreven door VAN DER HEIJDEN in Scenarios, the art of strategic conversation. Zie ook de artikelen van het GBNU over The Soft Systems Methodology en the Strategic Conversation en de aantekeningen van de workshop van VENNIX.  

Archetypen

Archetypen zijn prototypen van patronen die zich in organisaties kunnen voordoen. Ze helpen om een diagnose te stellen over oorzaken en gevolgen (bijvoorbeeld mogelijke symptoombestrijdingen) in organisaties, maar geven ook aangrijpingspunten voor hefbomen naar meer structurele oplossingen

Bron: Het vijfde discipline werkboek van SENGE

Archetype: Kenmerken en Hefbomen	Patroon
Lapmiddel met averechtse uitwerking patroon van kleine overwinningen en langdurige dalen gevoel van machteloosheid over gevolgen eigen optreden korte termijn effecten (bijvoorbeeld inkrimpen om winsten te verbeteren of bestellingen van bepaalde klanten versnellen) staan tegenover lange termijn effecten Strategie: bewustwording remedies met minder schadelijke effecten herformulering probleem: wat is het doel van de stabiliserende lus, het streven van de organisatie
Grenzen aan de groei met de kop tegen de muur lopen verzet tegen de beperkingen van het leven Strategie: inzicht krijgen in stabiliserende processen (zoek de potentiële limieten) verleiding weerstaan om in versterkend proces te investeren duur van de vertraging kennen in tijden van groei: met beperkingen omgaan, vooraf oog voor hebben zoeken naar andere factoren die de groei kunnen aandrijven is snelle groei wel het doel?
Afschuiven van de last ik kan er mee stoppen wanneer ik wil (helden in crisis) symptoom dat vraagt om ingrijpen aandacht wordt afgeleid van het probleem verslaving, afschuiven van de last op de partij die ingrijpt  Strategie: wat is het probleem, fundamentele oorzaak zoeken archetype als instrument gebruiken voor onderzoek opschorten "juiste" oordeel oplossing, dialoog voeren versterk lange termijn oplossing en formuleer visie met doelstellingen voor lange termijn ontwenningskuur: tijd winnen voor fundamentele oplossingen versterk algehele conditie van de organisatie met "versterkende middelen"
Tragedie van het open veld probleem is alleen oplosbaar met behulp van concurrenten/ gebruikers/ consumenten "ik kan maar met moeite mijn deel bemachtigen", file, gevoel van machteloosheid (bijvoorbeeld gecentraliseerd verkoopapparaat) meerdere groeilussen met een gemeenschappelijke beperking Strategie: structuur laten zien van gezamenlijke kosten beschermen grondstof, of aanvullen van beperkende middelen sterke wetgeving nodig: kan niet op individueel niveau beheerst worden
Tegenstanders tegen wil en dank groepen die samen willen werken, maar elkaar bevechten Strategie: oplossingen zoeken die voor beide partijen voordeel hebben wegnemen van obstakels voor de ander bewust worden van elkaars doelen

verder naar diensten